کریپت های لوزه به دلیل اینکه قابل تمیز کردن نیستند دائما مملو از باکتریهای مختلف بوده ترکیبات حاصل از فعالیت آنها باعث بد بوئی هوای تنفسی فرد می شوند. مهمترین ترکیبات بد بو ،ترکیبات فرار گوگرد دار (volatile sulfur compounds)هستند. در صورتی که با وسیله ای نرم ،این کریپتها را مالش داده ، وسیله خود را بو کنیم متوجه شدت بوی کریپتها خواهیم شد.

علاج این مشکل در موارد معمولی این است که پس از صرف غذا با آب معمولی غرغره کنید.البته استفاده از دهانشویه هائی که تاثیرات منفی بر دندانها و لثه نداشته باشند به کاهش تعداد باکتریها و نتیجتا بوی دهان  کمک میکند(استفاده از هر گونه دهانشویه بدون در نظر گرفتن اثرات جانبی و بدون تجویز پزشک نادرست است).

در بیشتر افراد ،کریپتهای لوزه کوچک بوده باکتریها مشکلات زیادی ایجاد نمی کنند اما در بعضی دیگر ، تجمع باکتریها باعث التهاب و متسع شدن کریپتها میگردد.بزرگتر شدن کریپتها با فراهم کردن سطوح بزرگتر ،باعث افزایش بوی دهان میگردد.درمان این موارد عبارت است از حذف کریپتها با تاباندن اشعه لیزر و یا برداشتن کل لوزه به روش جراحی است.

اخیرا استفاده از لیزر درمانی برای درمان بوی دهان مورد تحقیق دانشمندان دانشگاه تل آویو قرار گرفته است. بر اساس مقاله ای که در مجله جراحی سر و گردن به چاپ رسیده است( Otolaryngology - Head and Neck Surgery, October 2004 ) این دانشمندان با تاباندن 15 دقیقه ای اشعه لیزر Co2 کریپتهای بیماران را حذف کرده اند که در شکل روبرو نتیجه موفقیت آمیز این درمان را ملاحظه می کنید.بر اثر اشعه بافتهای کریپتها بخار شده ، با تشکیل بافت اسکار (scar tissue) و مسطح شدن ناحیه محل تجمع باکتریها به کلی حذف می گردد.جالب است که بدانید انجام این روش درمانی بدون بیهوشی و تنها با بیحسی موضعی انجام گرفته است و بیماران پس از 15 دقیقه درمان از مطب ترخیص شده اند.

انتشار این خبر عکس العمل های مختلفی را بر انگیخته است. بعضی امکان درمان بوی دهان را با لیزر درمانی  رد کرده اند .بعضی نیز برداشتن لوزه ها را باعث رفع بوی دهان نمی دانند. عده ای نیز لیزر درمانی را به عنوان آخرین حربه معرفی کرده اند و مبتلایان را در مراحل اولیه به رعایت بهداست دهان و مصرف زیاد آب توصیه کردند.

نظر ما این است که چون بوی دهان به دلیل باکتریهای پراکنده در دهان ایجاد می شود ممکن است با سوزاندن و حذف محل تجمع باکتریها بوی دهان را کاهش داد اما به کلی نمی توان آن را حذف کرد.تجربه کلینیکی ما این است که حتی با برداشتن کامل لوزه ها نمی توان به برطرف شدن بوی دهان امیدی داشت چه رسد به سوزاندن فقط کریپتهای لوزه. بنابر این مبتلایان بوی دهان بهتر است اول لوزهای خود را در آئینه دیده و با تصاویر روبرو مقایسه کنند اگر چنین وضعیتی مشاهده کردند آنوقت به فکر لیزر درمانی باشند.ما تا کنون چنین کریپتهای متسعی در میان مراجعین خود ندیده ایم ودر صورت مشاهده هم سعی خواهیم کرد با روشهای کم خرج تر و ساده تر مشکل آنها را بر طرف کنیم.به علاوه بر اساس آمار مقاله فوق الذکر میزان موفقیت  لیزر درمانی یک جلسه ای کمتر از 50 درصد بوده  و برای بیش از نصف بیماران جلسات دوم و سوم مورد نیاز بوده است. برای 2 نفر از 53 نفر هم مجبور شدند با برداستن لوزه ها (tonsillectomy)مشکل بازگشت بوی دهان را برطرف کنند.

سنگ لوزه اجسام سفید یا زرد رنگی است که در کریپتهای لوزه تشکیل می شود . مکانیسم ایجاد آن به این ترتیب است که متعاقب صرف غذا ذرات غذائی در کریپها به دام می افتد و به محل مناسبی برای رشد باکتریهای دهان تبدیل می شود. سپس سلولهای دفاعی بدن و سلولهای کنده شده از مخاط نیز به آنها اضافه می شوند. پس از گذشت چند روز توده نرمی تشکیل می شود که ممکن است با تماس با سطح گلو باعث ناراحتی فرد شود.همچنین در این حالت به دلیل رشد باکتریهای تولید کننده ترکیبات گوگرددار ،بوی بدی از دهان به مشام میرسد. در بعضی افراد چسبندگی این توده کم است و به مرور کنده شده بر روی زبان میافتد ویا با عطسه یا سرفه از حلق به بیرون راه میابد.در بعضی موارد نیزاین توده های کوچک به مرور بزرگ می شوند و ظاهری شبیه تصویر روبرو پیدا خواهند کرد. در چنین مواردی لازم است این اجسام ویا کل لوزه به روش جراحی برداشته شود.

توصیه ما برای جلوگیری از ایجاد سنگ لوزه این است که   

 1- بعد از هر وعده غذائی باآب معمولی دهان را شستشو داده ، با رساندن آب به حلق غرغره کنید تا لوزه ها خوب تمیز شوند.

2- بلافاصله بعد از صرف غذا نخوابید.حداقل نیم ساعت بین صرف غذا و خواب فاصله باشد.

3-  با وسایل مختلف سنگ لوزه را دستکاری نکنید چون باعث خراش ناحیه می گردد.جهت برطرف کردن سنگ لوزه به کلنیک بوی دهان ویا متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید.

4- برای کاهش بوی ناشی از سنگ لوزه از دهانشویه های ضد میکروبی و یا دهانشویه های خنثی کننده ترکیبات گوگرددار استفاده کنید.(استفاده از این وسایل کمکی بدون در نظر گرفتن عوارض جانبی و بدون تجویز پزشک توصیه نمی شود).

                          نويسنده مقاله : دكتر عليرضا طالبيان (WWW.IT-DENTAL.COM)